?ekil 1

   Örnek resmimizde yine okurlarymyzdan Emine Hn.’yn çizdi?i bir projeden tek bir oda görüyorsunuz. Çizim için kendisine te?ekkür ederek hemen bu odanyn içindeki tefri?e bir göz atalym ( ?ekil 2 ).

?ekil 2

   Bu iki ?ekilde farkly iki çizim var. Yapaca?ymyz ?ey bu iki çizimi ayny çizimde bulu?turmak. Ço?u proje çizeri bu çizimi tek resimde ele alyr. Yani tefri? ve mimari plany ayny çizimde hazyrlar. Tek çizimde çaly?manyn bazy faydalary oldu?u gibi bir çok ta dezavantajy vardyr. Ancak ayry disiplinlerdeki çizimlerin farkly yapylarak, XREF ile ayny çizimde birle?tirilmesinde çok önemli faydalar vardyr. Hemen bu faydalary syralamaya çaly?alym:

• Öncelikle projelerde kat planlary, örnekte gösterdi?im gibi tek odadan olu?maz; ço?unlukla 20-100 mekânly katlarla u?ra?yryz.
• Bu denli kapsamly projelerde tefri?, elektrik, mekanik ve statik çizimleri ayry ekipler ile yönetilir. Ve i?in do?asy gere?i her ekip kendi çizimini olu?turur.
• Mimari çizim üzerinde yapylan de?i?iklikler, geleneksel yakla?ymda her ekibe haber verilerek, tek bir çizim halinde gönderilir ve ekipler kendi çizimlerini yenilemek zorunda kalyrlar. XREF çözümünde ise yapylan de?i?iklikler do?rudan di?erleri tarafyndan görülebilir.
• Di?er disiplinlerde yapylan çaly?malar, do?rudan ana çizime yansyr.
• Ana çizimde XREF ile birle?tirilen tüm disiplinlere ait çizimler tek bir çizim elemany sayyldy?y için rahatça kontrol edilebilirler.
• Revizyon kontrolleri rahatça yapylabilir.

   ?imdi XREF olgusunun i?leyi? mekanizmasyna bir göz atalym :
OP-ROOM isminde ir projemiz var ve bir ameliyathaneyi temsil ediyor. Ana çizimimiz tamamen bo? ve ismi OP-ROOM.dwg olsun. Mimari plânymyz OP-ROOM-ARCH.dwg, ve tefri? planymyz OP-ROOM-EQUIP.dwg olsun. Çizim isimlendirmesine dikkatinizi çekmem isterim ( ?ekil 3 ).

?ekil 3

   Ysimlendirmeden sonra hemen XREF komutunun i?leyi?ine geçelim. Komuta XR kysaltmasy ile ya da ‘Insert/External References…’ menüsünden girebilirsiniz. Komuta girdi?inizde XREF paleti açylacak ( ?ekil 4 ).

?ekil 4

   Paletin üst kysmynda bir buton menüsü vardyr. En soldaki buton bir pull-down butondur ve Çizim, Resim ya da DWF dosyasy ili?tirme ( attach ) i?lemi için kullanylyr. Biz bu a?amada çizim ile ilgilendi?imizden ‘ATTACH DWG…’ seçene?i ile OP-ROOM-ARCH.dwg çizimini seçelim. Çizimi gösterdikten hemen sonra INSERT komutuna benzeyen bir pencere açylacaktyr. Unutmayyn XREF aslynda geli?mi? bir bloktur ve çizimde de bir blok gibi davranyr, sadece ek özelliklere sahiptir ( ?ekil 5 ).

?ekil 5

   Pencerenin üst kysmynda çizimin dosya yolu, referans tipi ve dosya yolu saklama tipi belirtilmektedir.Di?er kysymlar INSERT penceresi ile aynydyr. Bu a?amada referans tipi ‘Attachment’ olacak. ‘Overlay’ altlyk olarak kullanmak istedi?iniz çizimlerde kullanylyr ve davrany?y tamamiyle farklydyr. ‘Path type’ ise, çiziminize ili?tirece?iniz di?er çizimin dosya yolu bilgisinin nasyl saklanaca?yny belirler. ‘Full path’ seçildi?inde, dosya ismi tüm dizin ismi ile kaydedilir. Bu durumda çiziminizi bir ba?ka yere gönderdi?inizde ayny klasör yapysynyn yeni bilgisayarda da bulunmasy gerekir. ‘Relative path’ seçti?inizde, alt çizimlerin ana çizimle ayny dizinde bulundu?unu belirtmi? olursunuz ki en do?ru yakla?ym budur. Ayarlardan sonra XREF blo?unuzu çizime 0,0 noktasyndan yerle?tirin. Yerle?im noktasy ve alt disiplin çizimlerinin orijin noktasynyn biri birleri çaky?my? olmasy gerekti?ini hatyrlatmama gerek yok sanyrym. Ayny i?lemi OP-ROOM-EQUIP.dwg çizimi için de tamamlayalym. Çiziminiz ?ekil 6’daki gibi görünecektir.

?ekil 6

   Asyl sihir bu a?amadan sonra ba?lyyor. ?imdi OP-ROOM-EQUIP.dwg çizimini açyp yataklardan birinin yerini de?i?tirerek çizimi saklayalym ( ?ekil 7 ).

?ekil 7

   ?imdi bu çizimi kapatyp ana çizime dönelim. XREF penceresinden OP-ROOM-EQUIP.dwg çizimini konsept menüsüne ( üzerine farenin sa? tu?u ile basarak ) girelim ve ‘Reload’ seçene?ini i?aretleyelim ( ?ekil 8 ).

?ekil 8

   Ana çizimin hemen tefri? de?i?ikliklerini yansytty?yny görece?iz ( ?ekil 9 ).

?ekil 9

Bir sonraki yazyda çizim içindeki XREF’lerin di?er özelliklerinden bahsedece?iz. Hepinize iyi çaly?malar dilerim.